# Podręcznik &klettres;

Anne-Marie
Mahfouf

    &Anne-Marie.Mahfouf.mail;

Igor
klimer

    kigro@vp.pl

Polskie tłumaczenie
Krzysztof
Woźniak

    wozniakk@ceti.pl

Aktualizacja polskiego tłumaczenia
2001
2007
&Anne-Marie.Mahfouf;
&FDLNotice;
2008-08-23
2.1

&klettres; jest programem specjalnie zaprojektowanym jako pomoc w nauce alfabetu, a potem pojedyńczych sylab, w obcym języku. Użytkownikiem może być młode dziecko od dwóch i pół lat lub dorosły, który chce się nauczyć podstaw obcego języka.

Aktualnie dostępnych jest dwadzieścia języków: arabski, czeski, portugalski (Brazylia), angielski (Wielka Brytania), duński, holenderski, angielski, francuski, niemiecki, hebrajski, hiszpański, włoski, kannada, saksoński, lugandyjski, malajski, hindi, słowacki oraz telugu. Domyślnie jednak instalowane są języki francuski, angielski oraz język twojego &kde;.

Program &klettres; jest naprawdę prosty w użyciu. Język może być zmienione za pomocą menu Język. Można też wybierać jeden z czterech poziomów trudności za pomocą menu Poziom. Motywy wyglądu (tło i kolor czcionki) mogą być zmienione za pomocą listy rozwijanej lub w menu Wygląd Motywy. Dostępne są trzy motywy: Dziecko, Pustynia oraz Sawanna. Można też ustawić tryb pracy dla dziecka lub dorosłego za pomocą menu Wygląd Tryb.

KDE
kdeedu
klettres
alfabet
dźwięki
język
klawiatura

## Wprowadzenie

&klettres; jest bardzo prostym programem, który pomaga dziecku lub dorosłemu w nauce alfabetu i prostych sylab w ojczystym lub obcym języku. Program wybiera losowo literę lub sylabę, następnie ta litera/sylaba jest wyświetlana i odpowiedni dźwięk jest odtwarzany. Użytkownik powinien wprowadzić tą literę lub sylabę. Poziomy, na których litera/sylaba nie jest wyświetlana, a tylko dźwięk jest odtwarzany, służą głównie jako trening. Użytkownik nie musi umieć się posługiwać myszką - wymagana jest tylko znajomość obsługi klawiatury.

Aktualnie dostępnych jest dwadzieścia języków: arabski, czeski, portugalski (Brazylia), angielski (Wielka Brytania), duński, holenderski, angielski, francuski, niemiecki, hebrajski, hiszpański, włoski, kannada, saksoński, lugandyjski, malajski, hindi, słowacki oraz telugu. Jeśli język Twojego &kde; to któryś z powyższych to ten język jest ustawiany jako domyślny, w przeciwnym wypadku francuski jest domyślnym językiem. Jeśli Twój komputer posiada dostęp do Internetu możesz łatwo zdobyć dodatkowe języki korzystając z menu Plik oraz wybierając pozycję Pobierz alfabet w nowym języku....

Dwa różne tryby pracy programu &klettres; pozwalają dostosować go do Twoich potrzeb. W wyglądzie dziecięcym pasek menu nie jest widoczny. Zakładamy, że dziecko same nie będzie chciało zmieniać języka samodzielnie. Rozwijana lista pozwala mu wybrać różne poziomy. W trybie dorosłegotło nie jest tak dziecinne, a pasek menu jest widoczny. Trzy różne motywy (Dziecko, Pustynia i Sawanna) pozwalają na wybranie różnych obrazów tła, czcionek i kolorów.

Już nie potrzebujesz układu klawiatury danego języka - możesz użyć paska narzędzi Znaki specjalne aby wpisywać dowolne znaki specjalne w każdym języku. W menu Ustawienia, Paski narzędzi, wybierz Znaki specjalne a pasek narzędzi pojawi się na dole okna &klettres;. Kliknij na danej literze a zostanie ona dodana do pola wprowadzania. Ten pasek narzędzi może być przesunięty w każde miejsce na ekranie.

Jeśli wolisz korzystać z układu klawiatury danego języka, proszę użyć programu &systemsettings; - w sekcji Osobiste, Kraj/Region i język wybierz podmenu Układ klawiatury a następnie pożądany układ klawiatury.

## Używanie &klettres;

&klettres; posiada cztery poziomy. Poziom 1 i 2 służą do nauki alfabetu a poziomy 3 i 4 sylab. Dla bardzo młodych dzieci (2,5 - 4 lat), jest zalecane aby grały one pod opieką osoby dorosłej.

### Poziomy 1 i 2

Zrzut ekranu pierwszego poziomu programu &klettres;
Poziom 1 &klettres;

Poziom to Level 1, język francuski, motyw pustynny, a tryb pracydorosłego.

Jeżeli język ustawiony w &kde; znajduje się wśród obsługiwanych języków, to będzie on językiem domyślnym przy pierwszym uruchomieniu &klettres;. Dla innych języków, domyślny będzie język angielski. Program &klettres; instaluje się z językiem angielski, francuski oraz domyślnym językiem systemowym. Użytkownik może pobrać nowe języki za pomocą menu Plik Pobierz alfabet w nowym języku... jeżeli posiada dostęp do internetu.

Na poziomie 1 użytkownik widzi literę oraz słyszy dźwięk. Następnie musi wprowadzić tą literę w polu wprowadzania. Jeśli wprowadził poprawną literę następna jest wyświetlana (bez potrzeby naciskania klawisza &Enter; czy tym podobnych). Jeśli użytkownik wprowadzi nieprawidłową literę, usłyszy ją ponownie. W tym poziomie użytkownik zapamiętuje litery, łączy je z dźwiękami i rozpoznaje na klawiaturze.

Użytkownik może wpisać zarówno małe jak i duże litery. Litery są automatycznie zamieniane na duże, aby dziecko było w stanie rozpoznać je na klawiaturze. Użytkownik może wprowadzić tylko jedną literę na raz.

Po wprowadzeniu litery do pola nie ma potrzeby wciskania klawisza &Enter;. Program poczeka krótką chwilę przed sprawdzeniem czy wprowadzona litera jest poprawna. Ta krótka przerwa pozwala dziecku na zrozumienie tego co właśnie wpisało, szczególnie jeśli wpisało złą literę. Długość tej przerwy można zmienić wybierając z menu Ustawienia, pozycję Konfiguracja &klettres;... i następnie przechodząc na stronę Stoper. Zostanie wyświetlone okno w którym można wybrać dwa oddzielne wartości czasu: dla trybu dziecka i trybu dorosłego.

Po pierwszym uruchomieniu ustawienia języka są zapisywane w pliku konfiguracyjnym podczas zamykania &klettres; oraz przywracane przy ponownym uruchomieniu, wraz z poziomem, który był wybrany w momencie zamykania.

Tryb pracy (dziecka lub dorosłego) jest zapisywany w pliku konfiguracyjnym i zachowywany dopóki nie zostanie zmieniony.

Litery są wyświetlane w losowym porządku. Nie jest wyświetlany wciąż ten sam ciąg.

Zrzut ekranu z poziomu 2 &klettres; Poziom 2 &klettres;

Oto zrzut ekranu poziomu 2 z trybem pracy dziecka, motywem Dzieckooraz językiem duńskim.

Kliknięcie na liście rozwijanej Poziom i wybranie Poziom 2 lub skorzystanie z menu Poziom przenosi Cię na poziom 2. Na tym poziomie użytkownik tylko słyszy literę i musi ją wprowadzić. Jeśli się pomylił litera zostanie wyświetlona, aby mu pomóc.

### Poziomy 3 i 4

Zrzut ekranu poziomu 3 &klettres; Poziom 3 &klettres;

Tutaj widać poziom 3 &klettres;, w trybie dorosłego, motywem Sawanna i językiem czeskim.

Na poziomie 3 użytkownik widzi sylabę oraz słyszy dźwięk. Następnie musi wprowadzić litery w odpowiednie pole. Jeśli pierwsza litera sylaby jest nieprawidłowa użytkownik nie może wpisać drugiej. Litera znika i musi spróbować ponownie. Liczba liter to dwa lub trzy, w zależności od języka.

Zrzut ekranu poziomu 4 &klettres;
Poziom 4 &klettres;

Tak wygląda poziom 4 w programie &klettres;, w trybie dziecka, motywem Pustynia oraz językiem słowackim.

Dźwięki są odtwarzane w losowej kolejności.

Kliknięcie na liście rozwijanej Poziom i wybranie Poziom 4 lub skorzystanie z menu Poziom przenosi Cię na poziom 4. Na tym poziomie użytkownik tylko słyszy dźwięk sylaby i musi ją wprowadzić. Ten poziom może być zbyt trudny dla małegodziecka.

### Okno konfiguracji

Okno konfiguracji zawiera dwie strony: Ustawienia czcionek oraz Stoper.

#### O czcionkach

Można łatwo zmienić czcionkę, za pomocą której wyświetlane są litery. W niektórych dystrybucjach, domyśla czcionka systemowa jest na prawdę brzydka. W trybie dorosłego, należy wybrać menu Ustawienia, Konfiguracja &klettres;... pojawi się okno dialogowe Ustawienia czcionek zawierające kontrolki wyboru czcionki. Nowa czcionka będzie stosowana do wyświetlania zarówno liter/sylab oraz dla pola użytkownika.

Zmiana czcionki jest także przydatna, ponieważ niektóre czcionki (na przykład helvetica) nie wyświetlają poprawnie znaków specjalnych języków wschodnioeuropejskich takich jak czeski czy słowacki. Jeśli niektóre litery lub sylaby nie są wyświetlane poprawnie, proszę zmienić czcionkę i wybrać, na przykład, Arial.

W tym oknie możesz także wybrać rozmiar czcionki, który Ci najbardziej odpowiada. Ustawienie zostanie zapisane w konfiguracji.

Zrzut ekranu okna wyboru czcionki &klettres;
Okno wyboru czcionki &klettres;

Tak wygląda okno wyboru czcionki &klettres;.

#### Zegary

Stoper pozwala ustawić czas pomiędzy dwoma literami, tzn. czas przez jaki dana litera jest wyświetlana. Stoper ustawiany jest w dziesiątych częściach sekundy.

Strona Stoper w oknie dialogowym Ustawienia Konfiguracja &klettres;... zawiera dwa ustawienia stopera: jedno dla Trybu dziecka i jednodla Trybu dorosłego. Domyślne wartości to 4 dziesiąte sekundy dla Trybu dziecka oraz 2 dziesiąte sekundy dla Trybu dorosłego. Zwiększenie wartości pozostawia więcej czasu na odczytanie informacji o swoich błędach.

Zrzut ekranu ustawień stopera w &klettres;
Zrzut ekranu ustawień stopera w &klettres;

### Pobieranie nowego języka

Można też używać &klettres; do pomocy w nauce nowego języka. Za pomocą menuPlik Pobierz alfabet w nowym języku..., można wyświetlić okno dialogowe z listą dostępnych języków (aby ta funkcja działała, musisz być podłączony do internetu).

Okno dialogowe pobierania nowego języka
Okno dialogowe pobierania nowego języka

Kliknij przycisk Instaluj po lewej stronie języka, który chcesz zainstalować. Widoczny stanie się pasek postępu, wyświetlający informację jak dużo danych zostało pobranych. Na kolejnym zrzucie ekranu widać jak pobierany jest język duński.

Uwaga, niektóre z plików mają wielkość kilku megabajtów, tak więc ich pobieranie na wolnych łączach może długo trwać.

Po pobraniu pliku, jest on automatycznie instalowany, tak że po zamknięciu okna dialogowego Pobierz nowe pakiety nowy język staje się natychmiast dostępny do użycia i jest widoczny w menu Język.

Pobieranie
Pobieranie

Po pobraniu języka, przycisk Instaluj zmienia się na Odinstaluj, a obok nazwy języka pojawia się zielony znaczek, dla zaznaczenia, że ten języka jest już dostępny w programie &klettres;.

Kolejny zrzut ekranu pokazuje zainstalowany język duński.

Zainstalowany język duński
Zainstalowany język duński

## Wykaz poleceń

### Główne okno &klettres;

#### Menu Plik

&Ctrl;N Plik Nowy dźwięk

  Odtwarza nowy dźwięk

F5 Plik Odtwórz dźwięk ponownie

  Odtwarza ten sam dźwięk jeszcze raz

Plik Pobierz alfabet w nowym języku...

  Otwiera okno dialogowe Pobierz nowe pakiety i pozwala pobrać dane dla nowego języka.

&Ctrl;Q Plik Zakończ

  Kończy działanie programu &klettres;

#### Menu Poziom

Poziom Level 1

  Wybiera poziom 1 (wyświetlane litery i dźwięk)

Poziom Level 2

  Wybiera poziom 2 (litery nie są wyświetlane, tylko dźwięk)

Poziom Level 3

  Wybiera poziom 3 (wyświetlana sylaba i dźwięk)

Poziom Level 4

  Wybiera poziom 4 (sylaby nie są wyświetlane, tylko dźwięk)

#### Menu Język

Język Angielski

  Wybiera język angielski

Język Francuski

  Wybiera język francuski

#### Menu Wygląd

Wygląd Motywy Dziecko

  Przełącza ekran na motyw Dziecko

Wygląd Motywy Pustynia

  Przełącza ekran na motyw Pustynia

Wygląd Motywy Sawanna

  Przełącza ekran na motyw Sawanna

&Ctrl;K Wygląd Tryb dziecka

  Przełącza wygląd na tryb dziecka: brak paska menu

&Ctrl;K Wygląd Tryb dorosłego

  Przełącza wygląd na tryb dorosłego: pasek menu widoczny, normalny wygląd

#### Menu Ustawienia

&Ctrl;M Ustawienia Ukryj pasek menu

  Ukrywa pasek menu. Aby ponownie wyświetlić pasek menu należy kliknąć na przycisk Pokaż pasek menu w pasku narzędzi.

Ustawienia Paski narzędzi

  Przełącza wyświetlania pasków narzędzi Główny orazZnaki specjalne

Ustawienia Pokaż pasek stanu

  Przełącza wyświetlanie paska stanu

Ustawienia Konfiguracja skrótów...

  Konfiguruje skróty &klettres;

Ustawienia Konfiguracja pasków narzędzi...

  Konfiguruje paski narzędzi &klettres;

Ustawienia Konfiguracja &klettres;

  Konfiguracja &klettres;: wyświetla okno dialogowe zawierające strony: Ustawienia czcionek oraz Stoper.

#### Menu Pomoc

&help.menu.documentation;

## Dodawanie dźwięków do &klettres;

Jeżeli chcesz dodać dźwięki w swoim języku, można to łatwo zrobić. Należy nagrać dźwięki z alfabetem i umieścić je w katalogu 'alpha'. Następnie należy nagrać najczęściej występujące sylaby i umieścić je w katalogu 'syllab'.

Utwórz plik tekstowy `sounds.xml`, najlepiej za pomocą edytora &kate; lub innego obsługującego różne kodowania. W pliku należy zapisać wszystkie dźwięki alfabetu i sylab, które zostały nagrane, tak jak w tym przykładzie dla języka czeskiego:

    <klettres>
    <language code="cz">
        <menuitem>
          <label>&Czech</label>
        </menuitem>
        <alphabet>
            <sound name="A" file="cs/alpha/a.ogg" />
            ...
        </alphabet>
        <syllables>
            <sound name="BA" file="cs/syllab/ba.ogg" />
            ...
        </syllables>
      </language>
    </klettres>

Zamień "cs" dwu literowym kodem twojego języka, a "Czech" nazwą Twojego języka. Nazwy dźwięków zawierające znaki specjalne Twojego języka zapisuj dużymi literami w kodowaniu utf8.

Dodatkowo możesz mi przesłać informację o znakach specjalnych w twoim języku, tak aby można było łatwo wygenerować pasek narzędzi Znaki specjalne. Aby to zrobić utwórz plik tekstowy `cs.txt` (zamień "cs" na dwuliterowy kod twojego języka), w którym każdy znak specjalny jest w osobnym wierszu (dużymi literami). Następnie należy zapisać oba pliki tekstowy w kodowaniu utf8 (wybór kodowania umożliwia lista rozwijana w prawym górnym rogu &kate;)

Dźwięki powinny być w formacie ogg, i powinny być wystarczająco długie aby odtwarzacz dźwięku je zagrał (pomiędzy 1,5 i 2 sekundy długości, jeżeli są za krótkie należy dodać ciszę). Następnie należy je spakować tar'em i wysłać do mnie.

Zajrzyj na stronę &klettres;, aby uzyskać szczegółowe instrukcje jak dodać nowy język.

## Pytania i odpowiedzi

&reporting.bugs; &updating.documentation;

Obrazek tła się nie pojawia.

Jeżeli kompilujesz &klettres; samodzielnie, to musisz uruchomić skrypt konfiguracyjny z opcją `--prefix` wskazującą do folderu w którym jest zainstalowane &kde; lub dodać ten folder do Twojej ścieżki.

Nie słychać żadnych dźwięków

Upewnij się, że podsystem &phonon; działa na Twoim systemie. Aby to zrobićotwórz &systemsettings; i w karcie Ogólne, Administracja systemu kliknij na Multimedia.

Nie widzę niektórych liter lub ikon na pasku Znaki. W pewnych językach zamiast nich pojawiają się kwadraty.

Język czeski i słowacki w &klettres; wymagają czcionki Arial - jeśli ta czcionka nie jest zainstalowana, zwróć się o pomoc do pomocy technicznej swojej dystrybucji.

Jeśli na Twoim komputerze jest zainstalowane &Windows;, możesz użyć czcionek TTF z tego systemu (czyli m. in. Arial) poprzez &systemsettings; -> Administracja systemu -> Instalator czcionek i dodać katalog czcionek systemu &Windows;.

Litery na ikonach w pasku narzędzi Znaki specjalne są zbyt małe dla niektórych języków.

Język czeski i słowacki w &klettres; wymagają czcionki Arial - jeśli ta czcionka nie jest zainstalowana, zwróć się o pomoc do pomocy technicznej swojej dystrybucji.

Jeśli na Twoim komputerze jest zainstalowane &Windows;, możesz użyć czcionek TTF z tego systemu (czyli m. in. Arial) poprzez &systemsettings; -> Administracja systemu -> Instalator czcionek i dodać katalog czcionek systemu &Windows;.

Czemu jest tylko siedemnaście języków?

Aby dodać nowy język potrzebuję dźwięków dla alfabetu oraz paru podstawowych sylab. Ktoś kto mówi tym językiem jako ojczystym musi nagrać te dźwięki w formacie .ogg. Dla poziomów 3 i 4 sylaby muszą być dobrane przez nauczyciela lub osobę, która wie jak się uczą dzieci: muszą to być sylaby których należy się nauczyć po opanowaniu alfabetu, aby móc się dobrze nauczyć podstaw języka. Proszę do mnie napisać jeśli jesteś w stanie to zrobić. Zajrzyj na stronę &klettres; po dokładne instrukcję jak dodać nowy język.

## Podziękowania i licencja

&klettres;

Prawa autorskie do programu 2001-2007 &Anne-Marie.Mahfouf; &Anne-Marie.Mahfouf.mail;

Jestem bardzo wdzięczna następującym osobom za ich bezcenny wkład w rozwój programu:

- Dźwięki Brazilian Portuguese: Lindonjohnson Monte (Father) and Michelle Monte 09 years (Son) lindon_johnson@brturbo.com.br

- Dźwięki czeskie: Eva Mikulčíková evmi@seznam.cz

- Dźwięki holenderskie: Erik Kjaer Pedersen erik@binghamton.edu

- Dźwięki duńskie: Geert Stams geert@pa3csg.myweb.nl

- Dźwięki angielskie: Robert Wadley robntina@juno.com

- Dźwięki francuskie: Ludovic Grossard grossard@kde.org

- Dźwięki niemieckie: Helmut Kriege h.kriege@freenet.de

- Dźwięki hebrajskie: Assaf Gorgon assafgordon@gmail.com

- Dźwięki włoskie: Pietro Pasotti pietro@itopen.it

- Dźwięki kanadyjskie: Vikram Vincent vincentvikram@gmail.com

- Dźwięki Low Saxon: Manfred Wiese and Sönke Dibbern s_dibbern@web.de

- Dźwięki Luganda: John Magoye and Cormac Lynch cormaclynch@eircom.net

- Dźwięki zromanizowanego hindi: Vikas Kharat kharat@sancharnet.in

- Dźwięki hiszpańskie: Ana Belén Caballero and Juan Pedro Paredes neneta @iquis.com

- Dźwięki słowackie: Silvia Motyčková i Jozef Říha silviamotycka@seznam.cz

- Dźwięki Telugu: Pavithran Shakamuri pavithran.s@gmail.com

- Oryginalne ikony: &Primoz.Anzur; zerokode@yahoo.com

- Wsparcie oraz pomoc przy programowaniu: &Robert.Gogolok; &Robert.Gogolok.mail;

- Ikona SVG: Chris Luetchford chris@os11.com

- Kod generujący ikony specjalnych znaków: Peter Hedlund peter@peterandlinda.com

- Wersja dla KConfig XT, pomoc przy kodzie programu: &Waldo.Bastian; &Waldo.Bastian.mail;

- Dziecięce oraz dojrzałe ikony SVG, motyw pustynny: &Danny.Allen; dannya40uk@yahoo.co.uk

- Element do ustawiania zegarów: Michael Goettsche michael.goettsche@kdemail.net

Prawa autorskie dokumentacji 2001-2006 &Anne-Marie.Mahfouf; &Anne-Marie.Mahfouf.mail;

Tłumaczenie: Igor Klimer kigro@vp.pl

&underFDL; &underGPL;
&documentation.index;