# Podręcznik &kbruch;

Sebastian
Stein
seb.kde@hpfsc.de
&Anne-Marie.Mahfouf;
Tomasz
Sitek

    tsitek@zie.pg.gda.pl

Polskie tłumaczenie
2001-2005
Sebastian Stein
2008
&Anne-Marie.Mahfouf;
&FDLNotice;
2009-02-03
4.2

&kbruch; jest małym programem do ćwiczenia obliczeń na ułamkach i procentach. Do tego celu przygotowano różne ćwiczenia. Można także skorzystać z trybu uczenia się, gdzie można poćwiczyć ułamki i znajdowanie wspólnego mianownika. Program sprawdza podane przez użytkownika dane i daje odpowiedź na temat ich poprawności.

KDE
edukacja
ułamek
procent
matematyka
mianownik
kbruch

## Wstęp

&kbruch; jest małym programem do ćwiczenia obliczeń na ułamkach i procentach. W tym celu oferuje 5 różnych ćwiczeń oraz tryb uczenia się.

- Arytmetyka - w tym ćwiczeniu musisz rozwiązać podane zadanie na tworzenie ułamka. Musisz wprowadzić licznik i mianownik. Jest to główne ćwiczenie.

- Porównanie - w tym ćwiczeniu musisz porównać rozmiar dwóch podanych ułamków, za pomocą symboli >, < lub =.

- Zamiana - w tym ćwiczeniu musisz zamienić podaną liczbę na ułamek.

- Faktoryzacja - w tym ćwiczeniu musisz rozłożyć podaną liczbę na jej czynniki pierwsze.

- Procenty - w tym ćwiczeniu należy policzyć procenty.

W każdym z ćwiczeń, program &kbruch; wygeneruje zadanie, a użytkownik musi je rozwiązać. Program sprawdza wprowadzone dane i daje odpowiedź na temat ich poprawności.

&kbruch; sprawdza ile zadań zostało razem rozwiązanych oraz ile zadań zostało rozwiązanych poprawnie. Statystyki są wyświetlane użytkownikowi.

&kbruch; jest bardzo programem bardzo małym i skupia się na idei generatora zadań. System pomocy online zapewnia pomoc kontekstową dla różnych sytuacji.

## Używanie &kbruch;

### Wybór trybu: nauka lub ćwiczenie

Po uruchomieniu programu &kbruch;, dostępne są dwa tryby pracy: Dowolny będący trybem treningowym oraz Uczenie się gdzie można zrozumieć zagadnienie ułamków. Kliknięcie na obrazku, spowoduje uruchomienie wybranego trybu. Poniżej znajduje się zrzut ekranu wyboru trybu pracy &kbruch;:

Wybór trybu pracy &kbruch;
Wybór trybu pracy &kbruch;

Kliknięcie na obrazek spowoduje wybranie trybu.

### Ekran główny trybu dowolnego

Oto zrzut ekranu głównego trybu dowolnego w &kbruch;:

Główny ekran &kbruch;, bezpośrednio po uruchomieniu w trybie dowolnym
Główny ekran &kbruch;

Wszystkie ćwiczenia odbywają się na tym ekranie. Dzięki temu program &kbruch; jest łatwy nawet dla najmłodszych użytkowników. Główny ekran jest podzielony na pięć części:

- pasek menu z 3 pozycjami:Plik, Ustawienia i Pomoc

- pasek narzędzi, za pomocą którego można przełączać się pomiędzy różnymi ćwiczeniami

- pasekOpcje po lewej stronie, gdzie można określać poziom trudności oraz różne ustawienia dla zadań

- część wyświetlania zadania, gdzie należy wprowadzać wyniki dla danego zadania

- część statystyk, gdzie wyświetlane są informacje o liczbie poprawnie wykonanych zadań i liczbie prób

W dowolnym momencie można przejść do wyboru trybów, za pomocą przycisku Z powrotem znajdującego się na pasku narzędzi.

Można ukryć sekcję Opcje przesuwając krawędź sekcji na lewo.

W pierwszej kolejności musisz wybrać ćwiczenie z paska narzędzi. Domyślne ćwiczenie to Arytmetyka. Część ekranu wyświetlająca zadania zmieni się w zależności od wybranego zadania. Uaktywnią się niektóre opcje z sekcji Opcje w zależności od wybranego rodzaju zadania.

Na pasku narzędzi znajdziesz także ikonę do wygenerowania nowego zadania. Ta akcja jest również dostępna poprzez menu Plik Nowe. Jest ona zawsze aktywna. Jeżeli nie rozwiązałeś bieżącego zadania, nowe zadanie jest wygenerowane, a statystyki są zerowane.

Jeżeli zakończysz &kbruch; aktualnie wybrane ćwiczenie zostanie zachowane i będzie przywrócone przy następnym uruchomieniu.

### Część statystyczna

Statystyki &kbruch;
Statystyki &kbruch;

Na tej części głównego ekranu widzisz:

- po lewej stronie: ile zadań zostało rozwiązanych

- po prawej stronie na zielono: ile zadań zostało rozwiązanych prawidłowo

- po prawej stronie na czerwono: ile zadań zostało rozwiązanych nieprawidłowo

- po prawej stronie na pomarańczowo: ile zadań zostało pominiętych

Można resetować statystyki klikając na przycisk Nowe w pasku narzędzi lub wybierając w menu Plik Nowe.

Statystyki zostaną zachowane po zakończeniu pracy z &kbruch; i będą przywrócone przy następnym uruchomieniu programu.

### Konfiguracja Wyglądu &kbruch;

W tym oknie dialogowym możesz dokonać zmian w ustawieniach ogólnych wyświetlania zadań. By otworzyć to okno dialogowe wybierz Ustawienia Konfiguracja &kbruch;.

Okno dialogowe ustawień &kbruch;
Okno dialogowe ustawień &kbruch;

Znajdują się tu dwie zakładki do zmian ustawień:

- Kolory: Można tu wybrać kolory dla różnych części wyrażenia matematycznego: liczb, znaków działań, kreski ułamkowej.

- Czcionki: Można tu wybrać czcionki służące do wyświetlania wyrażeń.

Ustawienia zostaną zachowane przy opuszczaniu &kbruch; i będą przywrócone przy następnym uruchomieniu programu.

### Główny ekran nauki

Tryb uczenia się w &kbruch;
Tryb uczenia się w &kbruch;

Naciśnięcie przycisku Podpowiedź przełącza wyświetlanie tekstu pomocy po prawej stronie, wyjaśniającego zasadę działania pierścieni.

## Ćwiczenia

### Ćwiczenie arytmetyki

W tym ćwiczeniu musisz rozwiązać podane zadanie. Musisz więc wpisać część całkowitą rozwiązania oraz licznik i mianownik. Trudność wygenerowanego zadania może być regulowana poprzez opcje widoczne po lewej stronie.

#### Opcje

Istnieje kilka parametrów mających wpływ na trudność generowanych zadań:

Pytanie

  Ułamek mieszany

    Ustaw czy ułamki mają się pojawiać jako mieszane czy nie w ćwiczeniach (przykład ułamka mieszanego: 1 4/5 = 9/5).

  Liczba składników

    Liczba składników (poszczególnych ułamków) podana w każdym zadaniu. Od 2 do 5, włącznie.

  Maksymalny mianownik

    Najwyższa liczba, którą &kbruch; będzie używał jako mianownika w zadaniach. Od minimum 10 do maksimum 50.

Odpowiedź

  Ułamek mieszany

    Ustaw czy ułamki mają się pojawiać jako mieszane w odpowiedziach (przykład ułamka mieszanego: 1 4/5 = 9/5).

  Forma skrócona

    Zaznacz by wymusić użycie formy skróconej.

Odpowiedź

  Ułamek mieszany

    Ustaw czy ułamki mają się pojawiać jako mieszane w rozwiązaniach (przykład ułamka mieszanego: 1 4/5 = 9/5).

Działania

  Działania, które powinny zostać użyte w zadaniu:Dodawanie, Odejmowanie, Mnożenie, Dzielenie. Należy zaznaczyć wszystkie działania, które mają być używane.

Po zmianie parametrów należy kliknąć przycisk Nowe na pasku narzędzi, by wygenerować zadanie, które będzie korzystało z nowych parametrów. Możesz także wywołać tę akcję z menu Plik Nowe. Spowoduje to wyzerowanie statystyk. Aby uniknąć wyzerowania statystyk, należy kliknąć przycisk Pomiń co spowoduje wygenerowanie nowego zadania z nowymi parametrami.

Wybrane parametry zostaną zachowane przy opuszczeniu &kbruch; i będą przywrócone przy następnym uruchomieniu.

#### Rozwiązywanie zadań

Po rozwiązaniu podanego zadania, należy wpisać rezultat w trzech polach wprowadzania. W lewym polu wpisuje się całkowitą część rozwiązania, w górnym polu licznik, w dolnym zaś mianownik. Jeżeli nie zaznaczona została opcja Ułamek mieszany w sekcjiOdpowiedź, to lewe pole odpowiedzi dla części całkowitej ułamka jest schowane. W takim przypadku można używać tylko pól licznika i mianownika do podawania rozwiązania.

Jeżeli wynik jest ujemny, możesz wpisać minus przed licznikiem lub mianownikiem.Jeżeli wynik wynosi 0, po prostu wpisz 0 w polu licznik. Jeżeli mianownik wyniku wynosi 1, możesz dolne pole zostawić puste.

Po tym, jak wprowadziłeś wynik powinieneś kliknąć przycisk Sprawdź znajdujący się poniżej pól z rozwiązaniem. Program &kbruch; sprawdzi podane liczby i wyświetli poprawny rezultat po prawej stronie poniżej tekstu Źle!:

Zadanie sprawdzone
Zadanie sprawdzone

To zadanie została rozwiązane niepoprawnie. Prawidłowe wartości są pokazane w dwóch różnych formach: normalnej (skróconej) oraz mieszanej.

Jeżeli zaznaczona została opcja Forma skrócona w sekcjiOdpowiedź to wtedy zawsze należy wprowadzać wynik w formie skróconej. Program &kbruch; wyświetli krótki komunikat jak w poniższym przykładzie, jeżeli wpisany zostanie poprawny wynik ale nie w formie skróconej. Odpowiedź będzie wtedy uznana za niepoprawną.

Nieskrócony wynik
Nieskrócony wynik

By kontynuować rozwiązywanie zadań kliknij przycisk Następne. Jeżeli chcesz zmienić parametry dla następnego zadania, zrób to proszę przed kliknięciem przycisku Następne.

### Ćwiczenie na porównanie

W tym ćwiczeniu musisz porównać podane ułamki. Musisz wybrać większy ułamek z dwóch poprzez wybór odpowiedniego znaku porównania.

Ćwiczenie na porównanie
Ćwiczenie na porównanie

W pierwszej kolejności wybierz prawidłowy znak porównania. Po wybraniu znaku, po prawej stronie pojawi się wynik. Zielony kwadrat z napisemDobrze oznacza prawidłowe wykonanie zadania, zaś czerwony kwadrat z napisem Źle oznacza błędną odpowiedź. Przejście do kolejnego zadania odbywa się za pomocą kliknięcia w przycisk Następne.

Dla tego ćwiczenia aktywna jest tylko opcja Ułamek mieszany. Po jej zaznaczeniu w zadaniach będą pojawiać się ułamki mieszane.

### Ćwiczenie na konwersję

W tym ćwiczeniu musisz dokonać zamiany podanej liczby na ułamek. Musisz wprowadzić licznik i mianownik.

Ćwiczenie na konwersję
Ćwiczenie na konwersję

Po lewej stronie znaku równości na powyższym zrzucie ekranu możesz zobaczyć ułamek dziesiętny okresowy. To oznacza, że ułamek pokazany w postaci dziesiętnej ma okresową (powtarzającą się) część dziesiętną. Jest ona oznaczona małą kreską powyżej cyfr. Te cyfry powtarzają się do nieskończoności.

Po tym jak wprowadziłeś licznik i mianownik kliknij przycisk Sprawdź. &kbruch; sprawdzi wprowadzone przez Ciebie dane i wyświetli poprawny wynik. Po tym kroku otrzymasz następne zadanie poprzez kliknięcie przycisku Następne.

Nie zapomnij wprowadzić wyniku w postaci skróconej. Nieskrócone wyniki zostaną policzone jako rozwiązane niepoprawnie.

Dla tego ćwiczenia wszystkie opcje są wyłączone.

### Ćwiczenie na faktoryzację

W tym ćwiczeniu musisz dokonać faktoryzacji (rozkładu) podanej liczby na jej czynniki pierwsze. Musisz wprowadzić wszystkie czynniki pierwsze tej liczby.

Ćwiczenie na faktoryzację
Ćwiczenie na faktoryzację

Możesz wprowadzić czynnik poprzez kliknięcie na przyciskach czynników. Znak mnożenia x pojawi się automatycznie, po kliknięciu na przycisk następnego czynnika pierwszego. Możesz usunąć ostatni wprowadzony czynnik pierwszy poprzez kliknięcie przycisku Do tyłu.

Po tym jak wprowadziłeś wszystkie czynniki pierwsze kliknij przycisk Sprawdź. Program &kbruch; sprawdzi wprowadzone przez Ciebie dane i wyświetli poprawny wynik. Po tym kroku możesz otrzymać następne zadanie klikając przycisk Następne.

Na zrzucie ekranu, u góry strony możesz zobaczyć * pomiędzy czynnikami pierwszymi. Jest to znak mnożenia. Iloczyn wszystkich czynników pierwszych musi być równy liczbie, którą próbujesz poddać faktoryzacji.

Musisz wprowadzić wszystkie czynniki pierwsze nawet, gdy poszczególne czynniki powtarzają się kilka razy. Przykład: jako czynniki pierwsze liczby 18 musisz wprowadzić 2, 3 oraz 3.

Dla tego ćwiczenia wszystkie opcje są wyłączone.

### Ćwiczenie na Procenty

W tym ćwiczeniu należy odpowiedzieć na kilka pytań związanych z procentami.

Ćwiczenie na Procenty
Ćwiczenie na Procenty

Po tym jak wprowadziłeś swoją odpowiedź kliknij przycisk Sprawdź. Program &kbruch; sprawdzi wprowadzone przez Ciebie dane i wyświetli poprawny wynik. Po tym kroku możesz otrzymać następne zadanie klikając przycisk Następne.

Dla tego ćwiczenia wszystkie opcje są wyłączone.

## Zasługi i Licencja

&kbruch;

Prawa autorskie do programu i dokumentacji, 2001-2004 Sebastian Stein seb.kde@hpfsc.de

Podziękowania dla:

- &Anne-Marie.Mahfouf; za zarządzanie projektem &kde; Edu

- Klas Kalass za pomoc w projektowaniu interfejsu

- Eva Brucherseifer za napisanie KMath (&GUI; programu &kbruch; bazuje na nim)

- Dominique Devriese za naprawę błędów

- Stefan Schumacher za testowanie wczesnych wersji

- Sven Guckes za testowanie interfejsu tekstowego (który został usunięty)

- &David.Faure; za pomoc z &kde; CVS i &kde; Bugzillą

- &Robert.Gogolok; za pomoc z CVS-em &kde;

- John Kesson za dokładne przeczytanie podręcznika

Nowy interfejs i poprawki w użyteczności w &kde; 4.1:

- Paulo Cattaipaulo.cattai@ltia.fc.unesp.br

- Danilo Balzaquedanilo.balzaque@ltia.fc.unesp.br

- Roberto Cunharoberto.cunha@ltia.fc.unesp.br

- Tadeu Araujotadeu.araujo@ltia.fc.unesp.br

- Tiago Porangabatiago.porangaba@ltia.fc.unesp.br

Polskie tłumaczenie: Tomasz Sitek tsitek@zie.pg.gda.pl

&underFDL; &underGPL;

## Instalacja

### Jak zdobyć &kbruch;

&install.intro.documentation;

### Wymagania

By pomyślnie używać &kbruch; potrzebujesz &kde; > 4.1 .

Program &kbruch; możesz znaleźć na Stronie domowej &kbruch; i jest to część projektu &kde; Edu.

Listę zmian możesz znaleźć w komunikatach commit SVN.

### Kompilacja i instalacja

&install.compile.documentation;

&documentation.index;