# Labori kun &umbrello;

Äi tiu Äapitro enkondukos vin al la uzant-interfaco de &umbrello; kaj priskribos Äion sciendan por komenci modeli. Äiuj agoj en &umbrello; estas alireblaj tra la menuo kaj la ilpaneloj, sed &umbrello; ankaÅ ofte uzas &RMB; kuntekstmenuojn. Vi povas &RMB; musklaki al preskaÅ iu ajn elemento en la ilaro aÅ arboperspektivo de &umbrello; por ekricevi menuon kun la plej utilaj funkcioj aplikeblaj al la individua elemento kiun vi estas prilaboranta. Iuj uzantoj je la komenco trovas Äi tiun iomete konfuza Äar ili pli kutimas labori per la menuoj aÅ la ilpaneloj, sed foje ke vi alkutimiÄas al dekstra musklakado tio ege rapidigos vian laboron.

## Uzant-Interfaco

La &umbrello;-a Äefa fenestro estas dividita en tri spacoj kiuj helpos vin teni la superrigardon de via tuta sistemo kaj helpos aliri la diversajn diagramojn rapide dum la prilaborado de la modelo.

Äi tiuj spacoj estas nomataj:

- Arboperspektivo

- Laborspaco

- Dokumentadfenestro

&umbrello;'s User Interface
La uzant-interfaco de &umbrello;

La uzant-interfaco de &umbrello;

### Arboperspektivo

La Arboperspektivo estas kutime lokigata maldekstre Äe la supro de la fenestro kaj montras Äiujn diagramojn, klasojn, aktorojn kaj uzkazojn kiuj konsistigas vian modelon. La Arboperspektivo permesas al vi rapidan superrigardon de la elementoj kunmetantaj vian modelon. La Arboperspektivo ankaÅ ebligas la rapidan Åaltadon inter la diversaj diagramoj en via modelo kaj permesas enigi elementojn de la modelo en la aktualan diagramon.

Se vi estas prilaboranta modelon kun pli ol nur kelkaj klasoj kaj skemoj, la Arboperspektivo povus helpi vin plue orientiÄi per la organizado de la modelelementoj en dosierujoj. Vi povas krei dosierujojn elektanta la koncernan opcion de la kuntekstmenuo (&RMB; musklaku al unu el la dosierujoj en la arboperspektivo) kaj vi povas organizi viajn elementojn movanta ilin al konvena dosierujo (mustrene/falige).

### Dokumentadfenestro

La Dokumentadfenestro estas la malgranda fenestro kiu troviÄas maldekstre Äe la malsupro de &umbrello;, kaj Äi donas al vi rapidan antaÅprezenton de la dokumentaro por la aktuale elektita elemento. La Dokumentadfenestro estas iom malgranda Äar Äi estas konceptita por permesi nur rapidan rigardeton en la elementodokumentaron, samtempe ne forprenanta tro da ekranspaco. Por vidi la dokumentaron pli detale vi povas Äiukaze malfermi la elementotrajtojn.

### Laborspaco

La Laborspaco estas la Äefa fenestro en &umbrello; kaj estas kie la vera ellaborado okazas. Vi uzas la Laborospacon por redakti kaj alrigardi la diagramojn en via modelo. La Laborspaco montras la aktuale aktivan diagramon. Aktuale nur unu diagramo povas esti montrata samtempe en la Laborospaco.

## Krei, ÅarÄi kaj Savi Modelojn

La unua kion vi devas fari por utiligi &umbrello; estas krei modelon prilaborotan. Kiam vi startas &umbrello;-n Äi Äiam ÅarÄas la lastan uzitan modelon aÅ kreas novan, malplenan modelon (depende de viaj preferoj fiksitaj en la konfigurdialogo). Äi tiu permesos vin komenci tuj labori.

### Nova Modelo

Se iam vi devas krei novan modelon vi povas tion fari per la elekto Nova de la menuo Dosiero aÅ alklakante la ikonon Nova de l' ilpanelo. Se vi aktuale prilaboras modelon kiu estas modifita &umbrello; demandos vin Äu Äi savu viajn ÅanÄojn antaÅ la ÅarÄo de la nova modelo.

### Savi Modelon

Vi povas savi vian modelon Äiame per la elekto Savi de la menuo Dosiero aÅ alklakante la butonon Savi de l' ilpanelo. Se vi devas savi vian modelon sub alia nomo vi povas uzi la elekton Savi Kiel de la menuo Dosiero.

Je via konveno &umbrello; ankaÅ ofertas la elekton aÅtomate savi vian laboron Äiam post certa tempoperiodo. En la menuo FiksaÄµoj de &umbrello; vi povas enÅalti tiun savadon kaj konfiguri ties tempintervalon.

### ÅarÄi Modelon

Por ÅarÄi jam ekzistantan modelon vi povas elekti aÅ la opcion Malfermi de la menuo Dosiero aÅ la ikonon Open de la aplika ilpanelo. La modeloj uzitaj dum la lasta tempo estas ankaÅ elekteblaj en la submenuo Malfermi Lastan en la menuo Dosiero por rapidigi la aliron al viaj plej ofte uzataj modeloj.

&umbrello; povas pritrakti nur unu modelon je unu tempo, sekve se vi demandas la programon ÅarÄi modelon kaj via aktuala modelo estas modifita ekde la lasta savado, &umbrello; demandos vin Äu viaj ÅanÄoj estu savataj por eviti iun perdon de laboro. Vi povas starti du aÅ pli instancojn de &umbrello; je iu tempo. Vi povas ankaÅ kopii kaj almeti inter instancoj.

## Redakti Modelojn

En &umbrello;, estas funde du eblecoj por redakti la elementojn en via modelo.

- Redakti modelelementojn rekte per la Arboperspektivo

- Redakti modelelementojn per diagramo

Uzanta la kuntekstmenuon de la diversaj elementoj en la Arboperspektivo vi povas almeti, forigi, kaj modifi preskaÅ Äiujn elementojn en via modelo. Dekstra musklako al la dosierujoj en la Arboperspektivo donas opciojn por krei la diversajn specojn de diagramoj kaj ankaÅ, depende Äu la dosierujo estas Uzkaza Perspektivo aÅ Logika Perspektivo, Aktorojn, Uzkazojn, Klasojn, ktp.

Foje ke vi aldonis elementojn al via modelo, vi povas ankaÅ redakti elementon alirante ties trajtodialogon, kiu troviÄas sub la elekto Trajtoj de la kuntekstmenuo montrata per dekstra musklako sur la elementojn en la Arboperspektivo.

Vi povas ankaÅ redakti vian modelon kreanta aÅ modifanta elementojn sur diagramoj. Pli da detaloj pri tio Äi troveblas en la sekvontaj sekcioj.

## Aldoni kaj Forigi Diagramojn

Via &UML;-modelo konsistas el aro da &UML;-elementoj kaj asocioj inter ili. Tamen vi ne povas vidi la modelon rekte, sed oni uzas Diagramojn por rigardi Äin.

### Krei Diagramojn

Por krei novan diagramon en via modelo simple elektu la diagramtipon bezonatan de la submenuo Nova en la menuo Diagramo kaj donu nomon al Äi. La diagramo estos kreata kaj aktivigata, kaj vi tuj vidos Äin en la arboperspektivo.

Memoru ke &umbrello; faras vastan uzon de kuntekstmenuoj: vi povas ankaÅ &RMB;-e musklaki al dosierujo en la Arboperspektivo kaj elekti la deziratan diagramtipon de la submenuo Nova en la kuntekstmenuo. Rimarku ke vi povas krei Uzkazdiagramojn nur en Uzkazperspektivaj dosierujoj, kaj la aliaj diagramspecoj povas esti kreataj nur en la Logikperspektivaj dosierujoj.

### Forigi Diagramojn

Se vi devas forigi diagramon de via modelo, vi povas fari tion aktivigante Äin kaj elektante Forigi de la menuo Diagramo. Vi povas ankaÅ atingi Äi tion elektante Forigi de la diagrama kuntekstmenuo en la Arboperspektivo.

Pro tio ke la forigo diagramo estas afero grava kio povus kaÅzi perdon de laboro se farita per akcidento, &umbrello; demandos vin konfirmi la forigan operacion antaÅ ol efektive forigadi la diagramon. Unufoje ke diagramo estas forigita kaj la dosiero estas savita oni neniel povas malfari tiun procedon.

### Renomi Diagramojn

Se vi volas ÅanÄi la nomon de ekzistanta diagramo vi povas facile fari tion elektanta Renomi elekton de la &RMB; menuo en la Arboperspektivo.

Alia metodo por renomi diagramon estas fari Äi tion per ties trajtodialogo, kiun vi ekhavas elektanta Trajtoj de la kuntekstmenuo aÅ per duobla musklako al Äia ikono en la Arboperspektivo.

## Editing Diagrams

Kiam vi prilaboras diagramon, &umbrello; provos gvidi vin aplikante iujn simplajn regulojn pri kiaj elementoj validas en la diversaj tipoj de diagramoj, kaj ankaÅ kiaj rilatoj rajtas ekzisti inter ili. Se vi etas &UML; eksperto vi probable eÄ ne rimarkos Äin, sed tio helpos &UML; novulojn krei normkonformajn diagramojn.

Unufoje ke vi kreis viajn diagramojn venas la tempo por komenci redakti ilin. Tie Äi vi devus rimarki la (por komencantoj subtila) diferenco inter redaktado de skemo kaj redaktado de la modelo. Kiel vi jam scias, diagramoj estas Perspektivoj de onies modelo. Ekzemple se vi kreas klason redaktante klasdiagramon, vi vere redaktas ambaÅ ka diagramon kaj la modelon. Se vi ÅanÄas la koloron aÅ aliajn bildotrajtojn de Klaso en via klasdiagramo, vi estas nur redaktanta la diagramn, sed nenio ÅanÄiÄas en via modelo.

### Enmeti Elementojn

Redaktanta novan diagramon, unu el la unuaj aferoj kiujn vi faros estas enigi elementojn en Äin (Klasojn, Aktorojn, Uzkazojn, ktp.) Estas resume du metodoj por fari Äi tion:

- Mustreni ekzistantajn elementojn de via modelo el la Arboperspektivo

- Krei novajn elementojn en via modelo kaj samtempe aldoni ilin al via diagramo, uzante unu el la Redaktiloj de la Labora Ilpanelo

Por enmeti elementojn kiuj jam ekzistas en via modelo, simple mustrenu ilin de la Arboperspektivo kaj failgu ilin kie vi volas en via diagramo. Vi povas Äiam movi elementojn ÄirkaÅe en via diagramo uzante la Selektilon.

La dua maniero por aldoni elementojn al via diagramo estas pere de la redaktiloj de la Labora Ilpanelo (rimarku ke tio ankaÅ aldonos la elementojn al via modelo).

La Labora Ilpanelo estis difolte lokita sur la ekstrema dekstro de la aplikfenestro; &umbrello; 1.2 movis Äi tiun al la supro de la fenestro. Vi povas doki Äin al alia rando aÅ aranÄi ke Äi flosu ÄirkaÅe se vi preferas. La iloj disponeblaj sur Äi tiu ilpanelo (la butonoj kiuj vi vidas sur Äi) ÅanÄiÄas laÅ la diagramspeco kiun vi aktuale prilaboras. La butono por la aktuale elektita ilo estas aktivigita en la ilpanelo. Vi povas la elekti ilon premante la &Esc; klavon.

Kiam vi elektis redaktilon de la Labora Ilpanelo (ekzemple, la ilon por enig klasojn) la musosago ÅanÄiÄas al kruco, kaj vi povas enigi la elementojn en vian modelon per unuopaj musklakoj en via diagramo. Rimarku ke elementoj en &UML; devas havi Unikan Nomon. Se vi do havas klason en unu diagramo kies nomo estas KlasoA kaj poste vi uz la Enigi Klason ilon por enigi klason en alian diagramon vi ne povas nomi Äi tiun novan klason KlasoA same. Se Äi tiuj du devus esti du malsamaj elementoj, vi devas doni al ili unikan nomon. Se vi celas almeti la saman elementon al via diagramo, tiam la Enigi Klason ilo ne estas la Äusta por tio. Vi devus mustreni la klason de la Arboperspektivo anstataÅe.

### Forigi Elementojn

Vi povas forigi iun ajn elementon elektante la opcion Forigi de Äia kuntekstmenuo.

Denove, ekzistas granda diferenco inter forigado de objekto sur la diagramo kaj forigado de objekto de via modelo: Se vi forigas objekton de ene de diagramo, vi estas sole foriganta Äin de tiu specifa diagramo: la elemento ankoraÅ estos parto de via modelo kaj se estas aliaj diagramoj kiuj uzas la saman elementon ili ne suferos iun ÅanÄon. Se, aliflanke, vi forigas la elementon de la Arboperspektivo, vi estas efektive foriganta la elementon de via modelo. Äar la elemento ne plu ekzistas en via modelo, Äi estos aÅtomate forigata de Äiuj diagramoj en kiuj Äi aperas.

### Redakti Elementojn

Vi povas redakti la plimulton de la &UML; elementoj en via modelo kaj diagramoj malfermante ties dialogon Trajtoj kaj enÅaltante la koncernajn opciojn. Por redakti la trajtojn de objekto, elektu Trajtoj de Äia kuntekstmenuo (&RMB; alklako). Äiu elemento havas dialogon kiu konsistas el kelkaj paÄoj kie vi povas konfiguri la elekteblecojn kiuj korespondas al tiu elemento. Por kelkaj elementoj, kiel ekz. aktoroj, vi povas fiksi nur malmultajn elektojn, kiel la objektnomon kaj dokumentaron, dum por aliaj elementoj, kiel ekz. klasoj, vi povas: redakti ties atributojn kaj operaciojn, elekti la partojn kiuj estu montrataj en la diagramo (tuta operacisignaturo aÅ nur operacinomoj, ktp) kaj eÄ la kolorojn kiujn vi volas uzi por la linioj kaj fono de la klasreprezentado sur la diagramo.

Por la plejaj &UML; elementoj vi povas ankaÅ malfermi la trajtodialogon per duobla musklako al Äi se vi estas uzanta la selektan ilon (sago). La escepto al Äi tiu estas Asocioj, en kiu kazo duobla musklako kreas ankropunkton. Por asocioj vi devas uzi la &RMB; kuntekstmenuon por ekhavi la trajtodialogon.

Rimarku ke vi ankaÅ povas selekti la trajtodialogon ekde la kuntekstmenuo de la elementoj en la Arboperspektivo. Äi tiu permesas al vi ankaÅ redakti la trajtojn por la diagramoj, kiel ekz. elekto Äu la krado devus esti montrita, aÅ Äu ne.

### Redakti Klasojn

Kvankam la redaktado de la trajtoj de Äiuj objektoj jam estis montrita en la antaÅa sekcio, klasoj meritas specialan sekcion Äar ili estas iom pli komplikaj kaj havas pli da elektebloj ol la plimulto de la aliaj &UML; elementoj.

En la trajtodialogo por klaso vi povas fiksi vastan gamon, de la koloro kiun Äi uzas al la operacioj kaj atributoj kiujn Äi havas.

#### Äeneralaj FiksaÄµoj por Klaso

La paÄo de Äeneralaj FiksaÄµoj de la trajtdialogo estas memklariga. Tie Äi vi povas ÅanÄi la klasnomon, videblecon, dokumentaron, ktp. Äi tiu paÄo estas Äiame je dispono.

#### Atributaj FiksaÄµoj por Klaso

En la paÄo de Atributaj FiksaÄµoj vi povas almeti, redakti, aÅ forigi atributojn (variablojn) de la klaso. Vi povas movi atributojn tien kaj reen en la listo per premo la sagbutono sur la flanko. Äi tiu paÄo estas Äiame je dispono.

#### Operaciaj FiksaÄµoj por Klaso

Simile al la paÄo de Atributaj FiksaÄµoj, en la paÄo de Operaciaj FiksaÄµoj vi povas almeti, redakti, aÅ forigi operaciojn por via klaso. Kiam vi aldon aÅ redakt operacio, vi eniras la bazajn donitaÄµojn en la Operaciaj Trajtoj dialogo. Se vi volas almeti parametrojn al via operacio, vi devas musklaki la Nova Parametro butonon, kiu montros la Parametraj Trajtoj dialogon. Äi tiu paÄo estas Äiame havebla.

#### Åablonaj FiksaÄµoj por Klaso

Äi tiu paÄo permesas al vi almeti klasoÅablonojn kiuj estas nespecifitaj klasoj aÅ datumtipoj. En Java 1.5 Äi tiuj estas nomataj Generics (generaj programpecoj).

#### PaÄo por Klasaj Asocioj

La paÄo Klasaj Asocioj montras Äiujn asociojn de Äi tiu klaso en la aktuala diagramo. Duobla musklako al nomo de asocio montras ties trajtojn, kaj depende de la speco de asocio vi povas modifi Äi tie certajn parametrojn kiel la multecon kaj rolnomon. Se la asocio ne permesas la modifon de tiaj elektoj, la dialogo de Asociaj Trajtoj estas read-only (nemodifebla) kaj vi povas sole modifi la dokumentaron rilatatan al Äi tiu asocio.

Äi tiu paÄo estas sole disponebla se vi malfermas la Klastrajtojn el ene de diagramo. Se vi elektas la klastrajtojn de la kuntekstmenuo en la Arboperspektivo Äi tiu paÄo ne haveblas.

#### PaÄo por Klasvidigo

En la paÄoVidigaj Opcioj, vi povas fiksi kio estu montrata en la diagramo. Klaso povas esti montrata kiel nur unu rektangulo kun la klasnomo en Äi (utila se vi havas multajn klasojn en via skemo, aÅ se vi momente ne interesiÄas pri la detaloj de Äiu klaso), aÅ kiel kompleta, montranta pakojn, stereotipojn, kaj atributojn kaj operaciojn kun plena signaturo kaj videbleco.

Depende de kiom da informoj vi volas vidi, vi povas elekt la korespondajn opciojn en Äi tiu paÄo. La ÅanÄoj kiujn vi faras Äi tie estas sole vidigaj opcioj por la diagramo. Tio signifas ke kaÅi operaciojn de klaso nur igas ke ili ne estu montrataj en la diagramo, sed la operacioj ankoraÅ estas tie kiel parto de via modelo. Äi tiu elekto estas sole havebla se vi elektas la klastrajtojn el ene de diagramo. Se vi malfermas la klastrajtojn ekde la Arboperspektivo Äi tiu paÄo mankas Äar bildrilataj opcioj ne aplikeblas tiukaze.

#### KlasKolorPaÄo

En la paÄoFenestraÄµa Koloro vi povas regi la kolorojn de vi deziratajn por la linio kaj la plenigo de la fenestraÄµo. Äi tiu elekto evidente havas sencon sole por klasoj montrataj en diagramoj, kaj estas mankanta se vi malfermas la klastrajtan dialogon ekde la Arboperspektivo.

### Asocioj

Asocioj rilatigas du &UML; objektojn unu al la alia. Normale asocioj estas difinitaj inter du klasoj, sed iaj asocioj ankaÅ povas ekzisti inter uzkazoj kaj aktoroj.

Por krei asocion elektu la korespondan ilon de la Labora Ilpanelo (komuna Asocio, Äeneraligo, Agrego, ktp.) kaj ununure musklaku al la unua elemento partoprenanta la asocion kaj poste ununure musklaku al la dua ero partoprenanta. Rimarku ke tiuj estas du musklakoj, unu sur Äiu objekto partoprenanta la asocion, ne estas mustreno de unu objekto al alia.

Se vi provas uzi asocio laÅ maniero kontraÅ la &UML; specifo &umbrello; rifuzos krei la asocion kaj vi ricevos erarmesaÄon. Äi tiu estus la kazo se, ekzemple, Äeneraligo ekzistas de klaso A al klaso B kaj poste vi provas estigi alian Äeneraligon de Klaso B al klaso A.

Dekstra musklako sur asocio montros kuntekstmenuon kun la agoj aplikeblaj al Äi. Se vi bezonas forigi asocion simple elektu Forigi de Äi tiu kuntekstmenu. Vi povas ankaÅ elekti la opcion Trajtoj kaj, depende de la asocia tipo, redakti ecojn kiel roloj kaj multeco.

#### Ankropunktoj

Asocioj estas pentrataj, aÅtomate, kiel rekta linio konektanta la du objektojn en la diagramo.

Vi povas almeti ankropunktojn por fleksi asocion per duobla musklako ie laÅ la asociolinio. Äi tiu enigos ankropunkton (montrata kiel blua punkto kiam la asociolinio estas selektita) kiun vi povas movi de loko al loko por doni formon al la asocio.

Se vi bezonas forigi ankropunkton, duoble musklak al Äi denove por forigi Äin.

Rimarku ke la nura metodo por redakt la trajtojn de asocio estas per la kuntekstmenuo. Se vi provas duoble musklaki al Äi kiel por alia &UML; objektoj, Äi tiu sole enigos ankropunkton.

### Notoj, Teksto kaj Skatoloj

Notoj, Linioj De Teksto kaj Skatoloj estas elementoj kiuj povas Äeesti en iu ajn speco de diagramo kaj ne havas veran semantikan valoron, sed estas tre helpemaj por aldoni ekstrajn rimarkojn aÅ klarigojn kiuj povas igi vian skemon pli facile komprenebla.

Por almeti Noton aÅ Linion De Teksto, elektu la korespondan ilon de la Labora Ilpanelo kaj ununure musklaku al la diagramo kie vi volas meti vian rimarkon. Vi povas redakti la tekston malfermante la elementon per Äia kuntekstmenuo aÅ en la kazo de notoj ankaÅ per duobla musklako al ili.

#### Ankroj

Ankroj estas uzataj por ligi tekstan noton kaj alian &UML; elementon kune. Ekzemple, vi normale uzas tekstnoton por klarigi aÅ fari iun komenton pri klaso aÅ certa asocio, en kiu kazo vi povas uzi la ankron por komprenigi ke la noto apartenas al tiu aparta elemento.

Por aldoni ankron inter noto kaj alia &UML; elemento, uzu la ankro-ilon de la labora ilpanelo. Vi unue devas musklaki al la noto kaj poste musklaki al la &UML; elemento al kiu vi deziras ligi la noton.